Choroby cywilizacyjne

Jak zaznaczył prof. Andrzej Fal, kierownik Kliniki Alergologii, Chorób Płuc i Chorób Wewnętrznych Centralnego Szpitala Klinicznego MSWiA w Warszawie oraz prezes zarządu głównego Polskiego Towarzystwa Zdrowia Publicznego, choroby cywilizacyjne stanowią coraz większy problem z zdrowiem publicznym.

– Z raportu za 2018 rok wynika, że w Polsce aż 93 proc. przedwczesnych zgonów nastąpiło w wyniku jakieś choroby przewlekłej, cywilizacyjnej bądź stylu życia. Te wszystkie terminy są synonimami tej samej grupy chorób – poinformował. Prof. Fal dodał, że największy wpływ na przedwczesną umieralność na świecie mają choroby niezakaźne. W Polsce podium należy do chorób niedokrwiennych serca, udarów oraz nowotworów – głównie dróg oddechowych, co oznacza choroby odtytoniowe.

– Z najnowszych danych wynika, że tytoń powoduje rocznie na świecie ponad 8,2 mln zgonów. Infekcje dróg oddechowych w roku pozapandemicznym to 2,6 mln zgonów na całym globie. Proporcje tych dwóch wielkości wskazują, że ludzkości nie grożą choroby infekcyjne. Ludzkości grożą papierosy, alkohol, brak ruchu i nadmierny stres oraz oczywiście śmieciowe jedzenie

– ocenił prof. Fal.

Dodał, że problemem rozwoju chorób cywilizacyjnych jest to, że w niewystarczający sposób finansowana jest medycyna prewencyjna, przy coraz wyższych nakładach na tę naprawczą.

Straty dla gospodarki

Biorący udział w dyskusji wiceminister zdrowia Waldemar Kraska przyznał, że problem chorób cywilizacyjnych jak cukrzyca, choroby układu krążenia, oddechowe, a także psychiczne, rośnie w Polsce oraz innych krajach.

– To ma swoje konsekwencje dla gospodarki, bo niezdolność do pracy w wyniku zwolnienia lekarskiego czy obniżona produkcyjność to realne straty dla gospodarki. To również rosnące koszty, obciążające system zdrowotny – wskazał.

Polacy nie lubią się badać?

Jak zaznaczył wiceminister zdrowia, pandemia uwypukliła problem chorób cywilizacyjnych.
– Są one wyzwaniem również dla resortu zdrowia, w którym staramy się uruchamiać programy badań profilaktycznych, jak np. uruchomiony od 1 lipca 2022 r. program Profilaktyka 40+. Skorzystało z niego od tamtej pory tylko 2,4 mln osób. Po tych wynikach widać, że Polacy nie chcą się badać – ocenił wiceminister Kraska.

– W przeciwdziałaniu chorobom cywilizacyjnym, ważne jest nasze indywidualne zachowanie, styl życia i właśnie działania profilaktyczne

– dodał minister Kraska.

Profilaktyka – dyscyplina długofalowa

Prof. Fal zwrócił uwagę, że profilaktyka jest dyscypliną długofalową. Niestety nie wszyscy to rozumieją i akceptują. Podał przykład braku edukacji w zakresie uzależnienia od tytoniu, które jest w Polsce i na świecie główną praprzyczyną chorób i przedwczesnych zgonów. Podkreślił, że wczesna edukacja i prewencja jest kluczem do profilaktyki, ale edukacja musi trwać więcej niż jedna kadencja sejmu i rządu.

Leczenie nałogów bez strategii

Zdaniem prof. Andrzeja Matyi, kierownika Oddziału Klinicznego Chirurgii Ogólnej, Onkologicznej, Metabolicznej i Stanów Nagłych Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie, praktycznie nie istnieje w Polsce żadna strategia wyjścia z nałogu nikotynizmu.

– Powołane centrum leczenia uzależnień pomaga uzależnionym od alkoholu, narkotyków, nawet hazardu, ale nie od tytoniu. Tymczasem następuje wzrost ilości nałogowych palaczy w Polsce. Jeszcze niedawno było to 27 proc., teraz jest 29 proc. Widać zatem, ze coś tu nie działa – ocenił.

Joanna Rymaszewska z Katedry Psychiatrii Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu zwróciła uwagę, że wiele osób nie daje rady rzucić palenia. Trzeba więc zaproponować im wprowadzenie dobrych rozwiązań ograniczających straty. Dodała, że problemem bywa syndrom odstawienia, który powoduje nie miej szkód dla organizmu niż sam nałóg.

– Potrzebne są przebadane produkty, które będą mniej szkodliwe od papierosów i pomogą pacjentowi stopniowo ograniczać przyjmowanie szkodliwych produktów do całkowitego rzucenie nałogu – wskazała.

Jak podkreśliła, w kwestii palenia brakuje edukacji od podstaw. „Od malucha należy uczyć, co jest fajne, a co nie” – zaznaczyła.

Edukacja przede wszystkim

Na konieczność edukowania od najmłodszych lat, a także rozszerzenia nauki na członków rodziny zwróciła uwagę prof. Violetta Szkrzypulec-Plinta, kierownik Katedry Zdrowia Kobiety i szefowa Zakładu Zdrowia Reprodukcyjnego i Seksuologii Śląskiego Uniwersytetu Medycznego.

– Przykładem może być mówienie o korzyściach np. szczepienia przeciw HPV. Edukujemy na poziomie rodzin, bo wiemy, na podstawie doświadczeń Wielkiej Brytanii, że 82 proc. dziewczynek nie zachoruje na raka szyjki macicy. Tymczasem tylko dziś cztery Polki umrą na tę chorobę – powiedziała.

O potrzebie edukacji w dziedzinie kardiologii wspomniał Paweł Kaźmierczak, dyrektor ds. medycznych American Heart of Poland. Zwrócił on uwagę, że w Polsce opieka szpitalna w dziedzinie kardiologii jest na dobrym poziomie.

– Pracujemy jeszcze nad rehabilitacją i opieką ambulatoryjną. Tymczasem profilaktyka i edukacja są klamrą spinającą wszystkie te działania. Zwłaszcza, że problem niewydolności serca będzie narastał w najbliższych latach. My już staramy się edukować przyszłych pacjentów na temat profilaktyki dla nich, bo pobyt w szpitalu przy tym schorzeniu tylko pogarsza stan pacjentów – wyjaśnił ekspert.

Prof. Jerzy Jaroszewicz, kierownik Katedry i Oddziału Klinicznego Chorób Zakaźnych i Hepatologii, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach i prezes Polskiego Towarzystwa Hepatologicznego, wrócił do tematu nadmiarowych zgonów. Głośno było o tym w pandemii. W jego ocenie temat ten jest powiązany z profilaktyką zdrowotną Polaków – konkretnie z jej brakiem.

Jak wskazał ekspert, nadumieralność jest jednym z najważniejszych wskaźników, bo jest on obiektywny. – Tymczasem w Polsce w czasie pandemii Covid-19 nadmiarowa liczba zgonów była najwyższa w Europie. Wyniosła 693 proc., dla porównania w Czechach 590 proc., w Niemczech 312 proc., a w Szwecji 150 proc. Średnia długość życia w Polsce spadła o 2 lata – podał Jaroszewicz.

Zwrócił uwagę, że Polska na jedną osobę wydaje 1643 dolary, podczas gdy Szwecja ponad 4 tys. dolarów. Liczba lekarzy na 100 tys. mieszkańców w Polsce wynosi 237, w Szwecji 438.

– Przedwczesna śmiertelność z powodu marskości wątroby wśród Polaków to 24 osób na 100 tys. mieszkańców, w Szwecji 8 osób na 100 tys. mieszkańców – podał. Jak wyjaśnił profesor, to pokazuje inny poziom zasobów strukturalnych, który ma wpływ na poziom profilaktyki i leczenia. – Mając tak małe zasoby uważam, że nieźle sobie poradziliśmy w pandemii – ocenił Jaroszewicz.

Według ekspertów kluczem do ograniczenia chorób cywilizacyjnych jest edukacja, w którą zaangażowani powinni być wszyscy uczestnicy systemu ochrony zdrowia. Obok lekarzy, powinni być to również np. i dietetycy, psycholodzy i edukatorzy.

Źródło: PAP MediaRoom, Fot. PAP/S. Leszczyński 

Artykuł Edukacja i profilaktyka najskuteczniejszym lekarstwem pochodzi z serwisu Fitness Biznes - Portal B2B branży fitness.

Każdy może zmienić nawyki związane z niewłaściwą dietą czy ze zbyt niską aktywnością fizyczną. Medycyna naprawcza powinna być ostatecznością. Takie są wnioski z panelu dyskusyjnego „Mam wpływ na swoje życie i zdrowie”, który odbył się w ramach 6. edycji Kongresu 590. Ideą Kongresu 590 jest stworzenie przestrzeni do kooperacji dla polskich przedsiębiorców, naukowców i decydentów politycznych.

Aleksandra Agatowska, prezes zarządu PZU Życie, zaprezentowała raport: „Masz wpływ na swoje życie”. Dokument powstał we współpracy z PZU Zdrowie, a patronatem objęło go Ministerstwo Zdrowia. Według Aleksandry Agatowskiej należy rozpocząć ogólnonarodową dyskusję nad wytworzeniem nowych postaw w naszym społeczeństwie, tak aby dbanie o zdrowie, nie było tylko funkcją systemu opieki zdrowotnej, ale kwestią wpisaną w codzienne działania. „Mam nadzieję, że dzięki temu poziom życia i zdrowia się poprawi. A okres życia w zdrowiu – wydłuży” – mówiła prezes PZU Życie.

Poprawie ogólnego stanu zdrowia Polaków mają służyć programy profilaktyczne, np. „Profilaktyka 40+”, jednak nie reagujemy na nie entuzjastycznie

– stwierdził minister zdrowia Adam Niedzielski.

„Wskaźniki przesiewowe, czyli uczestnictwa w publicznych programach, są u nas najniższe w Europie. Wynika to w dużej mierze stąd, że dbanie o zdrowie utożsamia się w Polsce z medycyną naprawczą, czyli z konkretnymi badaniami, pójściem do lekarza, szpitala. A nie tym, co w dużej mierze decyduje o naszym zdrowiu”- powiedział Adam Niedzielski.

Opowiadając o świadomym wyborze prozdrowotnego stylu życia minister posłużył się własnym przykładem.

„Zanim zostałem ministrem i szefem NFZ ważyłem ponad 100 kilogramów. Widziałem moich rodziców, którzy byli bardzo otyli, jak wygląda stan ich zdrowia, jakie mają problemy. Zdecydowałem się zrobić krok w stronę aktywności i zmiany nawyków. W ciągu dwóch lat systematycznej pracy udało mi się przebiec maraton”

– powiedział Adam Niedzielski.

Profilaktyka od najmłodszych lat

Do wcześniejszych słów ministra nawiązał w swojej wypowiedzi dr Tomasz Maciejewski, dyrektor naczelny Instytutu Matki i Dziecka w Warszawie.

„Medycyna naprawcza płaci za nasze zaniedbana. Źle się odżywiając, powielając zły styl życia generujemy koszty leczenia chorób np. sercowo-naczyniowych czy nowotworowych. Jeśli zadbamy o siebie od najmłodszych lat będziemy zdrowsi i żyli dłużej, nie generując kosztów społecznych, czyli kosztów opieki medycznej” – powiedział dr Tomasz Maciejewski.

W swojej wypowiedzi przywołał również przeprowadzone przez Instytut Matki i Dziecka w Warszawie badania, z których wynika, że jeśli matka uprawia sport, to dzieci też są aktywne, znacznie częściej niż wtedy, gdy sportowcem-amatorem jest tylko ojciec. Według niego rola matki w kreowaniu właściwych nawyków jest nie do przecenienia, zwłaszcza, że zazwyczaj i ona odpowiada za codzienne posiłki.

Długie życie w dobrym zdrowiu

W panelu brała udział również Joanna Bensz, prezes zarządu Longevity Center, kliniki specjalizującej się profilaktyce zdrowotnej, medycynie stylu życia.

„Skupiamy się nad >>healthy longevity<<, czyli długim życiu w dobry zdrowiu. Nie zajmujemy się tematem długowieczności po 60-ce, bo wtedy mamy dużo mniejszy wpływ na finalny efekt. Większość naszych klientów jest koło 30-tki, 40-tki, kiedy mamy jeszcze bardzo duży wpływ na to co możemy w kwestii długowieczności zrobić” – mówiła Joanna Bensz.

Przywołała jednocześnie badania naukowe, z których wynika, że geny mogą mieć zaledwie 10-15 proc. wpływu na nieodwracalne zmiany w naszym zdrowiu. Reszta może być regulowana przez procesy epigenetyczne. Ujmując w dużym skrócie warunki zewnętrzne: to co jemy, ile śpimy, ile negatywnego/pozytywnego stresu jest w naszym życiu, jakie środowisko – czyste/zanieczyszczone – nas otacza.

„Ostatnio opublikowano wyniki badań genetycznych, podczas których sztuczna inteligencja przeanalizowała 252 gatunki ssaków, pod kątem zapisanej w genach długość życia. Długość życia człowieka, jaka jest zapisana w naszych genach wynosi 38 lat. A ludzie żyją średnio ponad 80 lat” – powiedział dr Tomasz Maciejewski, dyrektor Instytutu Matki i Dziecka w Warszawie. Według niego dowodzi to, że czynniki epigenetyczne mają ogromne znaczenie w naszym życiu.

Zdrowy tryb życia, dobrostan pracowników stał się w dobie pandemii kluczowy również dla wielu pracodawców. Aleksandra Agatowska mówiła o tym, że wiele firm pyta ubezpieczycieli o wskazówki związane z tymi kwestiami.

„W kontekście ubezpieczycieli pandemia zaowocuje zmianą produktów ubezpieczeniowych. Nie będziemy już tylko firmą oferującą ubezpieczenia, ale i całe kompendium wiedzy na temat tego jak zadbać o siebie tu i teraz”

– powiedziała prezes PZU Życie.

*badanie przeprowadzone w lipcu 2021 r. na zlecenie PZU Życie przez agencję badawczą IQS.

Źródło: opracowano na podstawie materiałów prasowych PAP 

Artykuł Profilaktyka przede wszystkim pochodzi z serwisu Fitness Biznes - Portal B2B branży fitness.

– Epidemia koronawirusa wpłynęła na zmianę naszego stylu życia. Nagłe ograniczenie aktywności fizycznej oraz wzrost natężenia stresu spotęgował ryzyko zachorowania na choroby cywilizacyjne. W tym czasie zauważyliśmy mniejszą liczba przeprowadzonych badań w porównaniu do poprzedniego roku, które umożliwiłyby ich wczesne wykrycie, dlatego zdecydowaliśmy się na wprowadzenie programu badań profilaktycznych 40 PLUS

– poinformował dr Adam Niedzielski, Minister Zdrowia.

Szef resortu zdrowia podkreślił, że w tym roku każdy Polak, który ma 40 lat lub więcej będzie mógł otrzymać jednorazowy dostęp do bezpłatnego pakietu badań diagnostycznych obejmującego od 6 do 12 rodzajów badań.

Zgodnie z założeniami programu, każdy uprawniony będzie mógł skorzystać z pakietu badań diagnostycznych w punkcie, który będzie realizował program Profilaktyka 40 PLUS. NFZ nie będzie organizował konkursu ofert. Placówki medyczne będą mogły zgłosić się do programu.

Pakiety badań

Profilaktyka 40 PLUS zakłada realizację badań diagnostycznych w formie pakietów dla kobiet i mężczyzn oraz pakietu wspólnego.

Pakiet badań diagnostycznych dla kobiet będzie zawierał:

• morfologia krwi obwodowej ze wzorem odsetkowym i płytkami krwi
• stężenie cholesterolu całkowitego albo kontrolny profil lipidowy
• stężenie poziomu glukozy
• oznaczenie hemoglobiny glikowanej HbA1c
• kreatynina
• badanie ogólne moczu
• kwas moczowy
• krew utajona w kale

Pakiet badań diagnostycznych dla mężczyzn będzie zawierał:

• morfologia krwi obwodowej ze wzorem odsetkowym i płytkami krwi
• stężenie cholesterolu całkowitego albo kontrolny profil lipidowy
• stężenie poziomu glukozy
• oznaczenie hemoglobiny glikowanej HbA1c
• kreatynina
• badanie ogólne moczu
• kwas moczowy
• krew utajona w kale
• PSA (badanie w kierunku raka prostaty)

Pakiet wspólny dla kobiet i mężczyzn

• pomiar ciśnienia tętniczego
• pomiar masy ciała, wzrostu, obwodu w pasie oraz obliczenie wskaźnika masy ciała (BMI)
• ocena miarowości rytmu serca

Profilaktyka 40 PLUS – po co?

Nowy program zdrowotny pn. „Profilaktyka 40 PLUS” będzie realizowany od 1 lipca do 31 grudnia 2021 r.
Głównym jego celem jest profilaktyka chorób z powodu obniżonej zgłaszalności do lekarzy w 2020 r. w związku z pandemią koronawirusa. Wiele chorób, zwłaszcza w swoim początkowym stadium rozwoju, nie daje niepokojących objawów. Dzięki badaniom profilaktycznym można wykryć chorobę bardzo wcześnie i uniknąć długotrwałego, a czasem nieskutecznego leczenia, które jest konsekwencją zbyt późnej diagnozy.

Dominującymi przyczynami zgonów Polaków wciąż pozostają choroby układu krążenia i nowotwory. Choroby układu krążenia są w Polsce główną przyczyną śmierci (ok. 43,3 proc. ogółu zgonów), a zaraz po nich plasują się nowotwory (ok. 25,8 proc. ogółu zgonów w 2016 r.).

Wśród Polaków prawdopodobieństwo zgonu spowodowanego przez choroby układu krążenia jest około 60 proc. wyższe niż u przeciętnego mieszkańca UE. Nowotwory złośliwe są drugą co do częstości grupą przyczyn zgonów ludności Polski. Choroby układu krążenia i nowotwory są łącznie przyczyną ponad dwóch trzecich wszystkich zgonów w Polsce.

Profilaktyka potrzebna

Idea wprowadzenia pakietu badań profilaktycznych na szeroką skalę jest jak najbardziej zasadna, co pokazują badania Fundacji MyPacjenci. 79,8 proc. Polaków jest za planem odbudowy zdrowia po epidemii COVID-19. 74,3 proc. respondentów widzi konieczność zwiększenia dostępności do wczesnej diagnostyki, zaś 60 proc. oczekuje działań o charakterze prewencyjnym.

Jak mówi serwisowi Prawo.pl dr Jerzy Friediger, członek Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej, dyrektor Szpitala Specjalistycznego im. Stefana Żeromskiego Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w Krakowie, pomysł uruchomienia programu badań profilaktycznych dla populacji powyżej 40. roku życia jest zdecydowanie godny pochwały, jednak, jego zdaniem, należy go jeszcze uzupełnić o pewne szczegóły, np. o informację o badaniu płuc, gdyż rak płuca jest najczęstszym nowotworem u obu płci.

Pogłębiona diagnostyka

Jak podaje Prawo.pl, na konieczność rozszerzenia projektu o diagnostykę pogłębioną w obszarze onkologii, ale także kardiologii w przypadku pacjentów z grup ryzyka zwracają uwagę też Pracodawcy RP.

– W propozycji pakietów badań należałoby uwzględnić cytologię w celu prewencji raka szyjki macicy i innych nowotworów układu rozrodczego, co może zwiększyć wczesną wykrywalność tego śmiertelnego schorzenia oraz mammografię w celu wczesnej diagnostyki raka piersi

– mówi dr Andrzej Mądrala, wiceprezydent Pracodawców RP.

Z kolei wojewoda kujawsko-pomorski, ale też Rzecznik Praw Pacjenta oraz NFZ uważają, że należy także dodać badanie TSH.

Według informacji portalu w wielu stanowiskach do projektu pojawiła się też propozycja uzupełnienia pakietu o enzymy wątrobowe: AlAT, AspAT, GGTP, których nieprawidłowe wartości sugerują chorobę wątroby i mogą uruchomić dalszą diagnostykę (NAFLD, uszkodzenia alkoholowe, polekowe, wirusowe i inne zapalenia wątroby). Ta uwaga została przez Ministerstwo Zdrowia uwzględniona.

Źródło: opracowano na podstawie gov.pl oraz PAP/Prawo.pl
Fot. Gordon Johnson/Pixabay

Przeczytaj też Polki boją się badać

Artykuł Program Profilaktyka 40 PLUS pochodzi z serwisu Fitness Biznes - Portal B2B branży fitness.